Category Archives: libros

En 2005 Perry Anderson publicou Spectrum. From right to left in the world of ideas (publicado en castelán en 2008), unha revisión parcial e subxectiva da ‘paisaxe intelectual’ do momento presente a través da análise de nove autores, nove xeradores de pensamento que Anderson divide en autores de esquerda, centro e dereita. Como lle escoitei hai unhas semanas a un amigo, sería moi interesante aplicar este mesmo traballo de análise e categorización aos xeradores de pensamento galegos e españois. Onde está o noso pensamento de esquerda, onde o de centro, onde o de dereitas? Unha reflexión valente e sen preconcepcións deixaríanos algunhas conclusións que molestarían a moitos, sen dúbida.

Perry Anderson conclúe que nos últimos as ideas da dereita gañaron terreo; o centro adaptouse cada vez máis a elas, e a esquerda segue, falando en termos mundiais, en retirada. Resulta especialmente interesante a sección que Perry Anderson dedica aos pensadores de centro, «tres filósofos políticos fundamentais no cambio de século, todos considerados en xeral- e considerábanse a si propios- figuras da esquerda moderada: John Rawls, Jürgen Habermas e Norberto Bobbio». Anderson explica que na súa análise son tratados «sen un ánimo polémico particular», como pensadores que, «a tal hora é mellor considerar como figuras de centro. No caos de Rawls e Habermas, a xustificación procede do ideal que une a teoría política interior da súa obra tardía: el ‘consenso’. Se este non é un valor prototípico do centro, parece difícil saber que o sería», conclúe.

Anderson anima a non disfrazar as derrotas da esquerda e a analizar con honestidade o mundo actual. Segundo Perry Anderson, «a derrota política histórica conduce case inevitablemente á procura de raios de luz. En todo o mundo, boa parte da esquerda leva case toda unha década facendo máis ou menos o mesmo. As dúas medidas máis habituais no repertorio das devanditas reaccións son aquelas a as que Hobsbawm deu unha expresión excepcional: cambiarlle o nome ao sistema vitorioso para facelo máis aceptable, e esaxerar as fisuras da súa vitoria para imaxinalo máis vulnerable. En ambos os casos, o impulso subxacente é o mesmo: o sentimento de que calquera oposición eficaz á orde existente esixe unha expectativa de librarse pronto del; que comprender a súa identidade e a súa forza absolutas debe dalgún modo conducir á aceptación do mesmo. Iso é un erro. O coñecemento preciso do inimigo vale máis que os boletíns para levantar unha moral insegura. Unha resistencia que prescinda dos consolos é sempre máis forte que aquela que se basea neles».

Finalmente, seguindo este razoamento, Perry Anderson reclama para a esquerda unha curiosidade que vaia alén das tradicións da propia esquerda: «a derrota é unha experiencia difícil de dominar: sempre hai a tentación de sublimala. Mais para superala es necesario poder mirar á cara aos adversarios teóricos, sen indulxencia nin autoengano. Iso esixe unha cultura de curiosidade e crítica que non se contente con manterse nas tradicións da propia esquerda, onde a inclinación xeral das tendencias políticas ao autoensimismamento se intensificou en xeral debido á mentalidade de sitio experimentada por calquera formación minoritaria».